Tea Consumption : भारतात चहा हा केवळ एक पेय नसून अनेकांच्या दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग बनला आहे. सकाळच्या सुरुवातीपासून ते संध्याकाळच्या गप्पांपर्यंत चहा अनेकदा प्यायला जातो. मात्र दिवसातून चार ते पाच कप किंवा त्याहून अधिक चहा पिण्याची सवय आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकते. तज्ज्ञांच्या मते, अति प्रमाणात चहा पिण्यामुळे शरीरातील व्हिटॅमिन B12, आयर्न (लोह) आणि कॅल्शियमसारख्या महत्त्वाच्या पोषक घटकांच्या शोषणावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे सतत थकवा, अशक्तपणा, झोपेच्या समस्या, ॲसिडिटी आणि हाडे कमकुवत होण्यासारखे त्रास निर्माण होऊ शकतात.
चहामधील टॅनिन्स आणि कॅफिन शरीरावर कसा परिणाम करतात?
(Tea Consumption)
आरोग्यतज्ञांच्या माहितीनुसार, चहामध्ये असलेले टॅनिन्स आणि कॅफिन हे घटक शरीरातील काही पोषक घटकांच्या शोषण प्रक्रियेत अडथळा निर्माण करतात. विशेषतः जेवणानंतर लगेच चहा पिण्याची सवय असल्यास आयर्नचे शोषण मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकते. त्यामुळे शरीरात रक्ताची कमतरता निर्माण होऊन ॲनिमियाचा धोका वाढू शकतो.
व्हिटॅमिन B12 आणि आयर्नच्या कमतरतेचा धोका (Tea Consumption)
व्हिटॅमिन B12 हे मेंदू, मज्जासंस्था आणि लाल रक्तपेशींच्या निर्मितीसाठी अत्यंत आवश्यक आहे. या जीवनसत्त्वाची कमतरता झाल्यास सतत थकवा जाणवणे, अशक्तपणा, स्मरणशक्ती कमी होणे, लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण येणे, हात-पायात मुंग्या येणे आणि मूड स्विंग्स यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात. अति चहापानासोबतच अपुरा पोषक आहार असल्यास ही समस्या अधिक गंभीर होण्याची शक्यता असते.
🪀 अहिल्यानगर जिल्ह्यातील अपडेट्स मिळविण्यासाठी क्लिक करा
📲 https://chat.whatsapp.com/GuIoV5EQN6PEvBPT69TR0a
आयर्नच्या कमतरतेचा परिणाम विशेषतः महिलांमध्ये, किशोरवयीन मुलींमध्ये आणि शाकाहारी व्यक्तींमध्ये अधिक दिसून येतो. चहामधील टॅनिन्स अन्नातील लोहाशी संयोग करून त्याचे शोषण कमी करतात. त्यामुळे चेहरा फिकट पडणे, चक्कर येणे, दम लागणे, केस गळणे आणि सतत अशक्त वाटणे यांसारखी लक्षणे दिसू शकतात. व्हिटॅमिन C लोहाचे शोषण वाढवते, त्यामुळे लोहयुक्त आहारासोबत लिंबू, आवळा किंवा संत्र्यासारखी फळे घेणे फायदेशीर ठरते.
कॅल्शियम आणि हाडांच्या आरोग्यावर परिणाम
चहामधील कॅफिनचे जास्त प्रमाण शरीरातील कॅल्शियमच्या संतुलनावरही परिणाम करू शकते. दीर्घकाळ मोठ्या प्रमाणात चहा पिण्याची सवय असल्यास आणि आहारातून पुरेसे कॅल्शियम मिळत नसल्यास हाडे कमकुवत होण्याचा धोका वाढतो. यामुळे ऑस्टिओपोरोसिससारख्या हाडांच्या आजाराची शक्यता वाढू शकते. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक आणि महिलांनी या बाबतीत अधिक काळजी घेणे आवश्यक आहे.
हेही वाचा: रात्रीच्या जेवणानंतर शतपावली का करावी? शरीराला मिळतील ‘हे’ मोठे फायदे
अति चहापानाचे इतर दुष्परिणाम
अति चहापानामुळे केवळ पोषक घटकांची कमतरता होत नाही, तर इतरही अनेक दुष्परिणाम होऊ शकतात. कॅफिनच्या अतिप्रमाणामुळे रात्रीची झोप बिघडणे, निद्रानाश, अस्वस्थता, हृदयाचे ठोके वाढणे, ॲसिडिटी, गॅस, पोटात जळजळ आणि बद्धकोष्टतेसारख्या समस्या निर्माण होऊ शकतात. उच्च रक्तदाब असलेल्या व्यक्तींमध्ये कॅफिनचे जास्त प्रमाण विशेषतः त्रासदायक ठरू शकते.
चहाचे सेन किती आणि कसे करावे
तज्ज्ञांच्या मते, जेवण आणि चहा यामध्ये किमान एक ते दोन तासांचे अंतर ठेवणे महत्त्वाचे आहे. बहुतेक निरोगी प्रौढांसाठी दिवसातून दोन ते तीन कप चहा हे साधारणपणे सुरक्षित प्रमाण मानले जाते. त्यापेक्षा जास्त चहा नियमितपणे पिणे टाळावे. तसेच हर्बल टी किंवा कमी कॅफिनयुक्त पर्यायांचा विचार करणेही आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरू शकते.
नक्की वाचा: अपुरी झोप आरोग्यासाठी धोकादायक; पुरेशी झोप घ्या, धोका टाळा!
आहारामध्ये हिरव्या पालेभाज्या, डाळी, कडधान्ये, दूध, दही, तीळ, बदाम, अंडी आणि व्हिटॅमिन C युक्त फळांचा समावेश केल्यास शरीराला आवश्यक पोषण मिळण्यास मदत होते. चहा पूर्णपणे बंद करण्याची गरज नसली तरी त्याचे सेवन मर्यादित ठेवणे आणि योग्य वेळेत घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जर सतत थकवा, अशक्तपणा, चक्कर येणे, झोपेचा त्रास किंवा ॲनिमियाची लक्षणे जाणवत असतील, तर डॉक्टरांचा सल्ला घेऊन आवश्यक तपासण्या करून घेणे योग्य ठरेल.
