Sleep Deprivation: आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत रात्री उशिरापर्यंत मोबाईल, लॅपटॉप किंवा कामात व्यस्त राहणे अनेकांच्या दैनंदिन सवयीचा भाग बनले आहे. परिणामी, पुरेशी आणि दर्जेदार झोप घेणाऱ्यांची संख्या कमी होत आहे. अनेकांना दिवसभर थकवा जाणवत असतानाही रात्री सहज झोप लागत नाही किंवा पहाटे अचानक जाग येते. ही समस्या किरकोळ वाटत असली, तरी दीर्घकाळ अपुरी झोप (Sleep Deprivation) शरीर आणि मन दोन्हींसाठी धोकादायक ठरू शकते.

दररोज किती तास झोपावे? (Sleep Deprivation)

आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, दररोज किमान 7 ते 9 तासांची शांत आणि दर्जेदार झोप घेणे आवश्यक आहे. झोप ही केवळ विश्रांती नसून शरीराच्या दुरुस्तीची नैसर्गिक प्रक्रिया आहे. गाढ झोपेत मेंदू दिवसभरातील माहितीची मांडणी करतो, आठवणी दृढ करतो, पेशींची दुरुस्ती करतो आणि संप्रेरकांचे संतुलन राखण्याचे काम करतो. मात्र, सतत झोप अपुरी राहिल्यास या प्रक्रिया अपूर्ण राहतात आणि त्याचे दुष्परिणाम हळूहळू जाणवू लागतात.

अपुऱ्या झोपेची लक्षणे (Sleep Deprivation)

झोपेची कमतरता सुरुवातीला साध्या लक्षणांमधून दिसून येते. दिवसभर सतत थकवा जाणवणे, वारंवार जांभया येणे, कामात लक्ष न लागणे, निर्णय घेण्याची क्षमता कमी होणे, चिडचिड वाढणे आणि ताजेतवाने वाटण्यासाठी सतत चहा किंवा कॉफीवर अवलंबून राहणे ही त्यातील प्रमुख लक्षणे आहेत. अनेकदा लोक या गोष्टी व्यस्त दिनचर्येचा भाग समजून दुर्लक्षित करतात; पण हीच सवय पुढे गंभीर आरोग्य समस्यांना कारणीभूत ठरू शकते.

अपुऱ्या झोपेचे दुष्परिणाम (Sleep Deprivation)

दीर्घकाळ अपुरी झोप घेतल्याने मानसिक आरोग्यावरही मोठा परिणाम होतो. स्मरणशक्ती कमी होणे, नवीन गोष्टी शिकण्यात अडचण येणे, एकाग्रता ढासळणे, चिंता आणि नैराश्याचा धोका वाढणे, तसेच भावनांवर नियंत्रण ठेवणे कठीण होणे, अशा समस्या निर्माण होऊ शकतात. याशिवाय शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती कमकुवत होते, रक्तदाब वाढण्याची शक्यता वाढते, लठ्ठपणा, टाइप-2 मधुमेह आणि हृदयविकाराचा धोका देखील वाढू शकतो.

🪀 अहिल्यानगर जिल्ह्यातील अपडेट्स मिळविण्यासाठी क्लिक करा
📲 https://chat.whatsapp.com/GuIoV5EQN6PEvBPT69TR0a

काही लोकांना रात्री उशिरा झोपूनही पहाटे लवकर जाग येते. यामागे मानसिक ताण, अनियमित दिनचर्या, रात्री उशिरापर्यंत स्क्रीनचा वापर, कॅफिनचे अधिक सेवन किंवा काही मानसिक आरोग्याशी संबंधित समस्या कारणीभूत असू शकतात. जर ही समस्या काही आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ कायम राहत असेल आणि त्यासोबत सतत उदासीनता किंवा चिंता जाणवत असेल, तर तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

अशी मिळवा चांंगली झोप (Sleep Deprivation)

चांगली झोप मिळवण्यासाठी काही साध्या सवयी उपयुक्त ठरू शकतात. दररोज ठरावीक वेळी झोपणे आणि उठणे, झोपण्यापूर्वी किमान एक तास मोबाईल किंवा टीव्हीपासून दूर राहणे, रात्री हलका आहार घेणे, नियमित व्यायाम किंवा योग करणे आणि शांत, अंधार असलेल्या वातावरणात झोपण्याची सवय लावणे यामुळे झोपेची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत होते. पुरेशी झोप ही निरोगी जीवनशैलीचा महत्त्वाचा आधार आहे. त्यामुळे कामाच्या धावपळीत झोपेकडे दुर्लक्ष करण्याऐवजी तिचे महत्त्व ओळखून नियमित आणि दर्जेदार झोप घेणे हीच दीर्घकाळ निरोगी राहण्याची प्रभावी गुरुकिल्ली आहे.

नक्की वाचा: पावसाळ्यात महिलांमध्ये ‘जेनिटल इन्फेक्शन’चा धोका ; दुर्लक्ष करणे ठरू शकते गंभीर